In 2017 werd 50 procent van al het plastic verpakkingsmateriaal gerecycled. De rest zwerft rond, belandt in zee of wordt verbrand. Bieden bioplastics hier een uitweg? En waarom is de meest milieuvriendelijke variant, biologisch afbreekbaar plastic, nog niet de standaard?

Er zijn grofweg twee soorten plastic die als ‘bio’ worden gekenmerkt.

  1. Plastic gemaakt van hernieuwbare grondstoffen, oftewel: bio-based. Hiervoor wordt bijvoorbeeld zetmeel, suiker of cellulose gebruikt. De grondstoffen voor deze groep plastics zijn meestal afkomstig uit mais, biet en suikerriet.
  2. Biologisch afbreekbare plastics, oftewel: bio-degradable. Dat een plastic biologisch afbreekbaar is, betekent niet dat het in de natuur zomaar verdwijnt. Deze plastics vallen uiteen in een industriële composteerinstallatie waar aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan. Denk aan een hoge temperatuur en luchtvochtigheid.

Recyclen van bioplastics
In onderstaande afbeelding zijn de verschillende soorten plastic ingedeeld in vier groepen. Linksboven (bio-based, niet afbreekbaar) en linksonder (‘normaal’ plastic) gaan allebei in de plastic bak. De bio-afbreekbare plastics (rechtsboven en rechtsonder) zijn te herkennen aan deze logo’s. De afvalverwerking is een stuk gecompliceerder. Ze kunnen niet in de plastic bak, omdat dan de kwaliteit van gerecycled plastic afneemt. Ze kunnen wel bij het gft-afval, maar zullen dan vaak alsnog terecht komen bij het residu dat verbrand wordt. x-y tabel die aanduidt welke plastics composteerbaar zijn


Afvalverwerkers willen verandering

De Vereniging Afvalbedrijven is van mening dat bio-afbreekbare plastics op dit moment geen meerwaarde hebben. In hun factsheet (.pdf) informeren ze: ‘De reden dat het materiaal onvoldoende wordt gecomposteerd, is dat Nederlandse composteerinstallaties korter composteren dan voor de afbraak van veel bio-afbreekbare plastics nodig is.’ En langer op de composthoop, is daar geen tijd, geld en ruimte voor over? Bio-afbreekbare verpakkingen breken af tot koolstof en water en voegen daarmee weinig toe aan de hoeveelheid en de kwaliteit van de compost.’ De Vereniging Afvalbedrijven adviseert de markt nu nog om bio-based plastics te gebruiken die niet afbreekbaar zijn.

Tijd om het systeem aan te passen
Het concept van bio-afbreekbare plastics is goed, maar in de praktijk loopt het nog niet op rolletjes. In de huidige afvalverwerking eindigen deze plastics vaak bij het restafval. De verbranding wekt energie op, maar is wel vervuilend. Niet ideaal, dus. Wel ideaal: bio-afbreekbare plastics de ruimte en tijd geven om compleet af te breken binnen het afvalverwerkingssysteem. Maar om dat voor elkaar te krijgen, moet het huidige systeem op de kop. Hoe hou je de afvalverwerking betaalbaar én innovatief? Is hierin een taak weggelegd voor de overheid? Of moeten de afvalverwerkers deze verantwoordelijkheid nemen?

Meer weten over bioplastics? Bekijk de aflevering van KASSA.

Verder lezen over bioplastics
– VerenigingAfvalbedrijven.nl – Factsheet Bioplastics (.pdf)
– Wageningen University & Research – ‘Bio-based and biodegradable plastics – Facts and Figures’
– HollandBioplastics.nl – ‘Wat zijn bioplastics?’
– DuurzaamBedrijfsleven.nl – ‘Vier grootste misverstanden over bioplastics’